Không ai có thể dùng bản đồ cũ để đi qua một thời đại mới..
Sự chuyển dịch của hôn nhân trong xã hội hiện đại
“Không phải tình yêu đang yếu đi. Chỉ là rất nhiều cuộc hôn nhân vẫn đang dùng bản đồ của thế kỷ trước để đi trong thế kỷ này.”
Mỗi khi tỷ lệ ly hôn được nhắc đến, người ta thường vội vàng tìm một nguyên nhân để lý giải. Có người cho rằng phụ nữ hiện đại quá mạnh mẽ. Có người lại trách đàn ông ngày nay thiếu trách nhiệm. Những cuộc tranh luận ấy có thể đúng ở một vài trường hợp, nhưng có lẽ vẫn chưa chạm đến bản chất của vấn đề.
Có khi điều đang thay đổi không phải là tình yêu.
Mà là chính cách chúng ta hiểu về hôn nhân.
Thế hệ cha mẹ và ông bà chúng ta bước vào hôn nhân trong một bối cảnh hoàn toàn khác. Người đàn ông thường là trụ cột kinh tế, người phụ nữ gắn với việc chăm sóc gia đình. Mô hình ấy không tự nhiên hình thành, mà được tạo nên bởi điều kiện kinh tế, văn hóa và xã hội của một thời kỳ nhất định.
Khi đó, cơ hội học tập của phụ nữ còn hạn chế. Khả năng độc lập tài chính chưa cao. Ly hôn không chỉ là câu chuyện của hai người mà còn là áp lực từ gia đình, dư luận và cả những rào cản pháp lý, xã hội. Vì vậy, nhiều người ở lại trong hôn nhân không hẳn vì hạnh phúc, mà vì họ gần như không có nhiều lựa chọn khác.
Ngày nay, hoàn cảnh ấy đã khác.
Phụ nữ được học tập, làm việc, sở hữu tài sản, điều hành doanh nghiệp và tự xây dựng cuộc sống của mình. Họ không còn bước vào hôn nhân chỉ để tìm một nơi nương tựa, mà để tìm một người đồng hành.
Đó không phải là sự nổi loạn của phụ nữ.
Đó là sự phát triển tự nhiên của một xã hội.
Nhưng có một điều đáng suy ngẫm.
Xã hội thay đổi rất nhanh, còn nhiều quan niệm về hôn nhân lại thay đổi rất chậm.
Không ít người vẫn tin rằng làm chồng là hoàn thành trách nhiệm kiếm tiền. Không ít người vẫn mặc nhiên cho rằng việc chăm con, việc nhà hay những công việc vụn vặt trong gia đình là “chuyện của phụ nữ”.
Trong khi đó, thực tế đã khác.
Nếu cả hai cùng đi làm, cùng chịu áp lực công việc, cùng theo đuổi sự nghiệp, thì trách nhiệm xây dựng gia đình cũng không thể chỉ đặt lên vai một người.
Một cuộc hôn nhân sẽ rất khó bền vững nếu một người luôn cố gắng, còn người kia chỉ đang hoàn thành những gì mình nghĩ là đủ.
Điều đáng tiếc là nhiều người chỉ nhìn thấy ngày ký vào đơn ly hôn, mà không nhìn thấy những khoảng cách đã âm thầm hình thành từ rất lâu trước đó.
Ít có cuộc hôn nhân nào tan vỡ chỉ sau một cuộc cãi vã.
Đổ vỡ thường bắt đầu từ những điều rất nhỏ.
Là khi một người nói mà không được lắng nghe.
Là khi sự mệt mỏi bị xem là than phiền.
Là khi những hy sinh trở thành điều hiển nhiên đến mức không còn được ghi nhận.
Có một câu nói rất đáng để suy ngẫm: “Điều đáng sợ nhất của một cuộc hôn nhân không phải là cãi nhau, mà là hai người đã không còn điều gì để nói với nhau.”
Bởi khi đối thoại biến mất, khoảng cách sẽ lớn dần lên trong im lặng.
Nhiều người cho rằng hôn nhân hiện đại mong manh hơn hôn nhân ngày xưa.
Có lẽ không hẳn như vậy.
Có thể ngày nay con người không yếu đuối hơn, mà chỉ trung thực hơn với cảm xúc của chính mình.
Ngày trước, rất nhiều nỗi buồn được giữ lại vì trách nhiệm, vì con cái hoặc vì không còn lựa chọn.
Ngày nay, khi mỗi người đều có khả năng tự đứng trên đôi chân của mình, họ cũng có nhiều dũng khí hơn để rời khỏi một mối quan hệ không còn mang lại sự bình yên.
Ly hôn vì thế không phải lúc nào cũng là biểu hiện của sự đổ vỡ.
Đôi khi, đó cũng là lời khẳng định rằng một con người không muốn tiếp tục sống trong một cuộc hôn nhân đã đánh mất ý nghĩa của sự đồng hành.
Có lẽ, điều mà hôn nhân hiện đại cần nhất không phải là thêm những lời hứa.
Mà là thêm năng lực sống cùng nhau.
Biết chia sẻ việc nhà mà không gọi đó là giúp đỡ.
Biết cùng nuôi dạy con thay vì mặc định đó là thiên chức của một người.
Biết lắng nghe trước khi phản bác.
Biết xin lỗi trước khi bảo vệ cái tôi.
Biết thay đổi khi người bạn đời cũng đang thay đổi.
Bởi sau tất cả, hôn nhân chưa bao giờ là cuộc thi xem ai hy sinh nhiều hơn.
Đó là hành trình hai con người cùng trưởng thành.
Có một điều mà có lẽ mỗi thế hệ đều phải tự học lấy.
Chúng ta có thể kế thừa những giá trị tốt đẹp của cha mẹ như sự thủy chung, trách nhiệm, lòng biết ơn và tình yêu dành cho gia đình.
Nhưng chúng ta không thể vay nguyên cách họ xây dựng hôn nhân để áp vào một xã hội đã khác.
Cha mẹ chúng ta không sai.
Họ chỉ sống đúng với thời đại của họ.
Còn chúng ta cũng không đúng hơn.
Chúng ta chỉ đang phải học cách yêu, cách làm chồng, cách làm vợ và cách giữ gìn một gia đình trong một thời đại mà mọi điều kiện của cuộc sống đều đã thay đổi.
Không ai có thể dùng bản đồ cũ để đi qua một thời đại mới.
Hôn nhân cũng vậy.
Muốn đi cùng nhau thật xa, có lẽ điều quan trọng nhất không phải là giữ nguyên những vai trò cũ, mà là cùng nhau viết nên một cách đồng hành mới.
Bởi một cuộc hôn nhân bền vững không được xây nên từ việc ai đúng hơn, ai mạnh hơn hay ai hy sinh nhiều hơn.
Nó được xây nên từ hai con người luôn sẵn sàng thay đổi để không bỏ lại người còn lại phía sau.
