LOSEBY LECTURE 2026: Từ Common Law đến Vietnam International Financial Centre – Khi nền tảng pháp lý trở thành điều kiện cạnh tranh của một trung tâm tài chính quốc tế
Ngày 26/8/2026, The Loseby Lecture 2026 được tổ chức tại Hà Nội bởi British Chamber of Commerce Vietnam (BritCham Vietnam), phối hợp với British Consulate General in Ho Chi Minh City và Dragon Capital Vietnam Fund Management Joint Stock Company. Chương trình năm nay tập trung vào một vấn đề có ý nghĩa đặc biệt đối với tiến trình xây dựng Vietnam International Financial Centre (VIFC): sự phát triển của các hệ thống pháp luật dành cho các trung tâm tài chính quốc tế và vai trò của pháp luật trong việc hỗ trợ tài chính, thương mại xuyên biên giới.
Điểm đáng chú ý của Loseby Lecture 2026 không nằm ở việc giới thiệu Common Law như một mô hình pháp luật thay thế Civil Law. Giá trị lớn hơn của chương trình nằm ở câu hỏi: một trung tâm tài chính quốc tế cần một hệ thống pháp luật như thế nào để nhà đầu tư có thể dự đoán được rủi ro, tin tưởng vào cơ chế giải quyết tranh chấp và sẵn sàng đưa nguồn vốn dài hạn vào thị trường?
Các thảo luận năm nay cho thấy ba yếu tố đang trở thành trọng tâm của VIFC: legal certainty and predictability, judicial independence and capacity, and effective enforcement of judgments. Đây cũng là những vấn đề mà các doanh nghiệp, định chế tài chính, nhà đầu tư quốc tế và các law firms cần đặc biệt quan tâm khi VIFC bước vào giai đoạn vận hành thực tế.
1. Loseby Lecture 2026: Từ lịch sử của một luật sư đến tương lai của pháp luật thương mại quốc tế
Tên gọi Loseby Lecture bắt nguồn từ câu chuyện của luật sư người Anh Francis Henry Loseby, người từng tham gia bảo vệ Nguyễn Ái Quốc tại Hồng Kông năm 1931.
Từ một câu chuyện lịch sử gắn với việc sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền lợi của một cá nhân, Loseby Lecture đã phát triển thành một diễn đàn về Rule of Law, commercial law, international commerce và dispute resolution.
Năm 2026, chủ đề của chương trình tiếp tục mở rộng theo hướng rất thời sự: legal systems for international financial centres.
Theo chương trình chính thức, Lord Richard Snowden, Justice of the Supreme Court of the United Kingdom, trình bày phiên bản rút gọn của Loseby Lecture về sự phát triển của English commercial law và vai trò của Common Law trong tài chính, thương mại quốc tế. Andrew Oldland KC, Head of TheCityUK’s International Financial Centre Task Force, trình bày về các mô hình pháp luật dành cho International Financial Centres và quá trình phát triển của các mô hình này trong khoảng 30 năm qua.
Sự chuyển dịch chủ đề này phản ánh một thực tế quan trọng:
Trong một trung tâm tài chính quốc tế, pháp luật không chỉ là công cụ điều chỉnh thị trường. Pháp luật chính là một phần của cơ sở hạ tầng tài chính
2. Vì sao Common Law có vai trò đặc biệt trong international finance?
Một trong những nội dung trọng tâm của Loseby Lecture 2026 là sự phát triển của English Commercial Law và Common Law.
Điểm quan trọng không phải là Common Law “tốt hơn” Civil Law về mặt tuyệt đối. Vấn đề nằm ở khả năng tạo ra một môi trường pháp lý mà các chủ thể quốc tế đã quen thuộc và có thể dự đoán được cách pháp luật sẽ được áp dụng.
Trong các giao dịch tài chính và thương mại xuyên biên giới, các bên thường phải trả lời một loạt câu hỏi:
- Hợp đồng sẽ được giải thích như thế nào?
- Tòa án sẽ tiếp cận một điều khoản chưa từng được xét xử như thế nào?
- Một phán quyết trước đó có ảnh hưởng như thế nào đến vụ việc mới?
- Nếu xảy ra default, creditor có thể thu hồi tài sản bằng cách nào?
- Quyền lợi của secured creditor sẽ được bảo vệ đến đâu?
- Một phán quyết có được thi hành một cách hiệu quả hay không?
Những câu hỏi này quyết định rủi ro của giao dịch.
Tại Loseby Lecture 2026, Lord Richard Snowden nhấn mạnh rằng sự không chắc chắn về điều khoản hợp đồng, hệ thống pháp luật nước ngoài hoặc tính độc lập của tư pháp có thể khiến nhà đầu tư yêu cầu một risk premium cao hơn. Khi rủi ro pháp lý tăng, chi phí giao dịch và chi phí tài chính cũng có thể tăng theo, đồng thời làm giảm số lượng giao dịch được thực hiện.
Đây là một điểm có ý nghĩa rất lớn đối với VIFC.
Một hệ thống pháp luật có khả năng làm giảm legal uncertainty có thể tạo ra giá trị kinh tế trực tiếp.
3. VIFC không chỉ cần ưu đãi tài chính – VIFC cần legal infrastructure
Trong cạnh tranh giữa các trung tâm tài chính quốc tế, ưu đãi thuế, hạ tầng vật chất và chính sách tài chính chỉ là một phần của bài toán.
Nhà đầu tư quốc tế còn cần biết:
Nếu có tranh chấp, tôi sẽ được bảo vệ như thế nào?
Nếu đối tác vi phạm hợp đồng, tôi có thể thu hồi tiền hay tài sản không?
Nếu tôi thắng kiện, phán quyết có thực sự được thi hành không?
Đây là lý do tại Loseby Lecture 2026, các chuyên gia liên tục nhấn mạnh ba từ khóa: clarity – consistency – predictability.
Dominic Scriven, Chairman and Founder of Dragon Capital, cho rằng sự rõ ràng, nhất quán và khả năng dự đoán của môi trường pháp lý là yếu tố nền tảng để củng cố niềm tin của nhà đầu tư, hỗ trợ việc lập kế hoạch dài hạn và thúc đẩy các cam kết vốn dài hạn.
Đối với VIFC, điều này dẫn đến một cách tiếp cận quan trọng:
Không thể xây dựng một International Financial Centre chỉ bằng financial incentives. Phải xây dựng đồng thời một “legal infrastructure” đủ đáng tin cậy để hỗ trợ dòng vốn quốc tế.
4. Specialist Court: Một trong những mắt xích quan trọng nhất của VIFC
Một điểm đáng chú ý trong khuôn khổ pháp lý của VIFC là việc thiết lập Tòa án chuyên trách.
Theo các thảo luận tại Loseby Lecture 2026, mô hình này có thể tạo ra một cơ chế giải quyết tranh chấp chuyên biệt, phù hợp hơn với các giao dịch tài chính và thương mại quốc tế.
Một số đặc điểm quan trọng được đề cập gồm:
- khả năng sử dụng English trong hoạt động xét xử;
- khả năng áp dụng foreign law trong những trường hợp pháp luật cho phép;
- khả năng thu hút foreign judges có trình độ và kinh nghiệm phù hợp;
- áp dụng các nguyên tắc Common Law và case law trong phạm vi pháp luật cho phép.
Tuy nhiên, việc thành lập một tòa án chuyên trách mới chỉ là bước đầu.
Câu hỏi quan trọng hơn là:
Tòa án đó có đủ độc lập, chuyên môn và khả năng tạo ra các phán quyết có tính dự đoán được hay không?
Đây là vấn đề được Andrew Oldland KC đặc biệt nhấn mạnh.
Theo kinh nghiệm của một số International Financial Centres như Dubai International Financial Centre (DIFC), Astana International Financial Centre (AIFC) và Hong Kong, một điểm chung quan trọng là họ có hệ thống tòa án chuyên biệt với các thẩm phán thương mại giàu kinh nghiệm và khả năng đưa ra các bản án có lập luận rõ ràng dựa trên các nguyên tắc Common Law.
5. Judicial independence: Điều kiện để tạo dựng niềm tin
Một trong những vấn đề quan trọng nhất được đặt ra tại Loseby Lecture 2026 là judicial independence.
Đối với một nhà đầu tư quốc tế, việc có một tòa án chuyên trách chưa đủ.
Nhà đầu tư phải tin rằng:
Thẩm phán có đủ độc lập để đưa ra quyết định dựa trên pháp luật và chứng cứ.
Thẩm phán có đủ năng lực để giải quyết các giao dịch tài chính phức tạp.
Bản án có reasoning đủ rõ để các bên có thể dự đoán cách một tranh chấp tương tự có thể được giải quyết trong tương lai.
Andrew Oldland KC cho rằng Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo đảm tính độc lập của tư pháp, đồng thời thu hút các thẩm phán có kinh nghiệm về Common Law và các tranh chấp thương mại quốc tế phức tạp.
Điều này đặc biệt quan trọng vì predictability không chỉ đến từ statutory law.
Nó còn đến từ quality of judicial reasoning + consistency of judgments + judicial independence.
6. Finality of judgments: Nhà đầu tư cần biết phán quyết có thực sự là “final” hay không
Một vấn đề khác được đặt ra tại Loseby Lecture 2026 là tính chung thẩm của phán quyết của Tòa án chuyên trách VIFC.
Đối với tranh chấp thương mại quốc tế, một nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến việc “thắng kiện”.
Họ quan tâm:
Khi nào tranh chấp thực sự kết thúc?
Nếu phán quyết của Tòa án chuyên trách có thể tiếp tục bị đưa lên một cấp xét xử khác trong hệ thống Tòa án nhân dân, thì cần xác định rõ:
- phạm vi kháng cáo;
- cơ chế xem xét;
- tính chung thẩm;
- thời điểm phán quyết có hiệu lực;
- và tác động của cơ chế này đối với khả năng dự đoán kết quả tranh chấp.
Andrew Oldland KC xác định finality of judgments là một trong ba nhóm vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện trong khuôn khổ pháp lý của VIFC. Đây không phải là vấn đề kỹ thuật thuần túy. Nó liên quan trực tiếp đến cost, time and certainty of dispute resolution.
7. Thắng kiện chưa phải là thu hồi được tài sản
Đây có lẽ là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn lớn nhất đối với cộng đồng luật sư.
Một hệ thống giải quyết tranh chấp chỉ thực sự hiệu quả nếu phán quyết cuối cùng có thể được thi hành.
Tại Loseby Lecture 2026, các chuyên gia đặc biệt lưu ý đến việc thi hành phán quyết đối với tài sản nằm ngoài phạm vi VIFC.
Ví dụ, một tổ chức tài chính hoạt động trong VIFC cho doanh nghiệp vay và nhận tài sản bảo đảm là bất động sản nằm ngoài VIFC.
Nếu bên vay default:
Tòa án VIFC có jurisdiction đối với tranh chấp.
Nhưng Ai sẽ xử lý tài sản?
Cơ chế đăng ký và xử lý security interest được thực hiện thế nào?
Cơ chế phối hợp giữa Tòa án chuyên trách, cơ quan thi hành án và các cơ quan đăng ký tài sản ra sao?
Đây là những câu hỏi cần được giải quyết rõ ràng nếu VIFC muốn tạo dựng niềm tin cho các định chế tài chính quốc tế.
Thông tin cũng ghi nhận rằng enforcement of judgments, đặc biệt là các cơ chế thi hành tập thể như insolvency, vẫn là một khoảng trống cần tiếp tục phát triển.
8. Secured transactions và bất động sản: Một bài toán cần đặc biệt lưu ý
Từ góc độ giao dịch, một câu hỏi rất đáng chú ý là việc sử dụng bất động sản tại Việt Nam làm tài sản bảo đảm cho các giao dịch trong VIFC.
Đây là nơi nhiều lĩnh vực pháp luật giao thoa:
Financial Law
Property Law
Secured Transactions
Enforcement
Insolvency
Nếu những quy định này không được kết nối một cách nhất quán, một giao dịch tưởng như có security tốt trên giấy vẫn có thể gặp khó khăn khi enforcement.
Do đó, đối với các financial institutions và investors, việc đánh giá VIFC không thể chỉ dừng ở việc xem xét investment incentives.
Cần thực hiện đồng thời legal enforceability assessment đối với:
governing law;
jurisdiction;
security package;
perfection of security;
collateral enforcement;
insolvency;
recognition and enforcement;
cross-border recovery.
9. VIFC và Arbitration: Tòa án hay Trọng tài?
Một trung tâm tài chính quốc tế không thể chỉ dựa vào một cơ chế giải quyết tranh chấp.
Nhà đầu tư quốc tế thường cần lựa chọn giữa Specialist Court và International Arbitration.
Do đó, mối quan hệ giữa Tòa án chuyên trách VIFC và International Arbitration Centre là một vấn đề quan trọng.
Các câu hỏi thực tiễn bao gồm:
Khi nào các bên lựa chọn arbitration?
Khi nào tranh chấp thuộc jurisdiction của Specialist Court?
Tòa án hỗ trợ arbitration như thế nào?
Interim measures được xử lý ra sao?
Cơ chế công nhận và thi hành arbitral awards như thế nào?
Khi có tài sản ở ngoài VIFC, cơ chế enforcement nào được áp dụng?
Một VIFC cạnh tranh quốc tế cần tạo ra một dispute resolution ecosystem, thay vì chỉ có một cơ chế xét xử đơn lẻ.
10. Bài học từ DIFC, AIFC và Hong Kong
Kinh nghiệm quốc tế được đề cập tại Loseby Lecture 2026 cho thấy một số IFC thành công có những đặc điểm tương đối tương đồng.
DIFC – Dubai International Financial Centre
DIFC phát triển một hệ thống pháp luật và tòa án chuyên biệt theo Common Law, tạo ra một môi trường pháp lý quen thuộc đối với cộng đồng tài chính quốc tế.
AIFC – Astana International Financial Centre
AIFC cũng xây dựng một hệ thống pháp luật và thiết chế tư pháp đặc thù, hướng tới việc tạo ra một môi trường pháp lý có tính quốc tế cao.
Hong Kong
Hong Kong là ví dụ đặc biệt quan trọng về vai trò của Common Law trong một trung tâm tài chính quốc tế và trong các giao dịch thương mại xuyên biên giới.
Điểm chung không đơn thuần là áp dụng Common Law. Điểm quan trọng hơn là:
Các trung tâm này tạo ra một hệ thống pháp lý mà thị trường có thể hiểu, dự đoán và tin tưởng.
Andrew Oldland KC cho rằng một IFC có thể phát triển từng bước về phạm vi hoạt động và số lượng chủ thể tham gia. Tuy nhiên, một fully operational and independent court cần được thiết lập ngay từ đầu để tạo nền tảng niềm tin cho thị trường.
11. Một bài học quan trọng: Không nhất thiết phải hoàn thiện mọi thứ trước khi VIFC vận hành
Một quan điểm đáng chú ý tại sự kiện là Việt Nam không nhất thiết phải hoàn thiện toàn bộ hệ thống pháp luật trước khi VIFC bắt đầu hoạt động.
Thay vào đó, có thể ưu tiên các nhóm pháp lý nền tảng như:
licensing;
corporate governance;
financial services;
prudential regulation;
solvency;
dispute resolution;
enforcement.
Sau đó, những lĩnh vực mới như fintech, digital assets và các sản phẩm tài chính đặc thù có thể tiếp tục được phát triển theo tốc độ trưởng thành của thị trường. Đây là cách tiếp cận có tính thực tiễn:
Build the legal foundation first; evolve the regulatory ecosystem with the market.
12. Từ góc nhìn của nhà đầu tư: Điều gì thực sự quan trọng?
Từ toàn bộ nội dung của Loseby Lecture 2026, có thể rút ra một framework tương đối đơn giản cho nhà đầu tư quốc tế.
Trước khi đầu tư hoặc thực hiện giao dịch trong VIFC, nhà đầu tư nên đặt ít nhất 7 câu hỏi:
1. Governing Law
Luật nào điều chỉnh giao dịch?
2. Jurisdiction
Nếu xảy ra tranh chấp, cơ quan nào có thẩm quyền?
3. Enforceability
Quyền của tôi có thể thực thi trên thực tế không?
4. Security
Tài sản bảo đảm có được công nhận và xử lý hiệu quả không?
5. Insolvency
Nếu counterparty mất khả năng thanh toán, thứ tự ưu tiên của tôi là gì?
6. Finality
Phán quyết cuối cùng đến đâu và mất bao lâu để có hiệu lực?
7. Enforcement
Nếu tài sản nằm ngoài VIFC, tôi có thể thu hồi tài sản bằng cơ chế nào?
Đây chính là những câu hỏi biến legal certainty từ một khái niệm học thuật thành một yếu tố có thể đo lường trong quyết định đầu tư.
13. Implications for Vietnamese Law Firms
Loseby Lecture 2026 cũng đặt ra một yêu cầu mới đối với các law firms tại Việt Nam.
Trong giai đoạn đầu của VIFC, vai trò của luật sư sẽ không chỉ là legal compliance.
Law firms cần có khả năng tư vấn đồng thời về:
Market Entry
→ Financial Regulatory
→ Corporate & Investment
→ Contract Structuring
→ Security & Collateral
→ Dispute Resolution
→ Arbitration
→ Enforcement
→ Insolvency
Đặc biệt, luật sư tư vấn cho khách hàng quốc tế sẽ cần hiểu được sự tương tác giữa Vietnamese statutory law, VIFC-specific regulations, Common Law concepts, foreign law và international dispute resolution mechanisms.
Điều này có thể dẫn tới sự hình thành một lĩnh vực tư vấn mới: International Financial Centre Legal Advisory không chỉ đơn thuần là financial regulatory advice.
14. Một thay đổi về tư duy pháp lý
Có lẽ thông điệp quan trọng nhất của Loseby Lecture 2026 là International investors do not invest only in markets. They invest in legal certainty.
Một thị trường có thể có chi phí thấp; ưu đãi thuế; tốc độ tăng trưởng cao; nguồn nhân lực tốt. Nhưng nếu nhà đầu tư không biết quyền của mình có được bảo vệ hay không, tranh chấp sẽ được giải quyết như thế nào và tài sản có thể được thu hồi ra sao, thì mức độ hấp dẫn của thị trường vẫn bị giới hạn.
Vì vậy, Rule of Law trở thành một yếu tố kinh tế, chứ không chỉ là một nguyên tắc pháp lý.
15. VIFC sẽ được đánh giá không chỉ bởi số vốn thu hút được, mà bởi mức độ thị trường tin vào pháp luật
Loseby Lecture 2026 đặt VIFC vào một khung tư duy rộng hơn. Câu chuyện không chỉ là Việt Nam có xây dựng được một International Financial Centre hay không? Mà là Việt Nam có thể xây dựng một hệ thống pháp lý đủ rõ ràng, nhất quán, độc lập, chuyên nghiệp và có khả năng thực thi để khiến các chủ thể quốc tế thực sự tin tưởng hay không?
Việc thành lập VIFC và Tòa án chuyên trách là những bước tiến quan trọng. Nhưng để biến một trung tâm tài chính thành một trung tâm tài chính quốc tế có sức cạnh tranh, Việt Nam sẽ cần tiếp tục hoàn thiện ba trụ cột:
LAW – COURT – ENFORCEMENT
Good law tạo ra quyền.
Independent and capable courts tạo ra niềm tin.
Effective enforcement biến quyền đó thành giá trị thực tế.
Và chính tại điểm này, tinh thần của Loseby Lecture trở nên đặc biệt có ý nghĩa.
Từ câu chuyện của một luật sư người Anh sử dụng pháp luật để bảo vệ một con người tại Hồng Kông năm 1931, đến câu chuyện xây dựng một trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam năm 2026, sợi dây xuyên suốt vẫn là một nguyên tắc:
The value of law is ultimately measured not only by what the law says, but by whether people can trust it, rely on it and enforce it.
Đối với Việt Nam, đây có thể chính là một trong những điều kiện quyết định VIFC có trở thành một regional financial hub thực sự hay chỉ dừng lại ở một mô hình pháp lý được thiết kế trên giấy.
Nguồn tham khảo chính
- British Chamber of Commerce Vietnam – The Loseby Lecture 2026.
- Vietnam News Agency / VietnamPlus – Legal transparency key to making VIFC more attractive: experts.
- VnEconomy – The UK Supports Vietnam in Enhancing Legal Framework for VIFC.
Disclaimer: Bài viết này nhằm mục đích cung cấp thông tin và phân tích chuyên môn, không cấu thành ý kiến tư vấn pháp lý cho bất kỳ giao dịch hoặc trường hợp cụ thể nào.
Xem thêm các bài viết pháp lý khác có liên quan:
- Quy định về chính sách Thuế trong khuôn khổ Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) – Nghị định 324/2025/NĐ-CP
- LUẬT ĐẦU TƯ 2025 & NGHỊ ĐỊNH 96/2026/NĐ-CP: CẢI CÁCH ĐÃ MỞ CỬA, NHƯNG NHỮNG VÙNG XÁM PHÁP LÝ MỚI LÀ NƠI RỦI RO THỰC SỰ BẮT ĐẦU
- KIẾN TRÚC PHÁP LÝ, THÁCH THỨC ĐIỀU TIẾT VÀ RỦI RO TRANH CHẤP KHI XÂY DỰNG TRUNG TÂM TÀI CHÍNH QUỐC TẾ (IFC) TẠI VIỆT NAM
- Nâng ngưỡng thông báo tập trung kinh tế năm 2026 – Bước chuyển từ tư duy kiểm soát giao dịch sang kiến tạo môi trường đầu tư?
- Cải cách thể chế cùng sự chuyển dịch của môi trường pháp lý tại Việt Nam và sự tác động đối với hoạt động tố tụng
